Blogs en Artikelen

Kijk even in de Index om snel informatie te vinden over het onderwerp waar jij naar op zoek bent. De komende tijd zal ik de blogs en artikelen die ik al gepubliceerd heb op de website van Man en Paard Coaching overhevelen naar deze nieuwe. Tot die tijd kan je ze uiteraard daar nog lezen.

Hartelijke groet,

Hester Stasse, Very Important Horse - Meer ontspanning, plezier en vrijheid met paarden

PS: Op de hoogte blijven van nieuwe artikelen en blogs? Meld je dan aan voor Motivatie in je Mailbox, de nieuwsbrief van Very Important Horse.


Erf en maatjes verlaten

Hoe makkelijk je paard van zijn erf of maatjes vandaan gaat

Een van de 5 factoren die van jouw buitenrit een feestje of een flop kunnen maken


Van de 5 factoren die van je buitenrit een feestje of een flop kunnen maken is het gemak waarmee een paard uit de hem bekende omgeving en/of van zijn maatjes vandaan gaat misschien wel de meest onderschatte. Toch is dit een belangrijke reden dat veel spanningsemmertjes overlopen en paarden “ontploffen” terwijl het lijkt alsof er niets aan de hand is. Gelukkig is ook aan deze factor door middel van training iets te doen, al zal je bij sommige paarden behoorlijk wat geduld moeten hebben.


Spanningssignalen

Iets wat ik niet vaak genoeg kan benadrukken is: je paard reageert niet zomaar. Gaat hij telkens stilstaan, dribbelt hij, of loopt hij veel sneller door dan normaal, dan zijn dat duidelijke tekenen dat je paard het spannend vindt. Ofwel omdat jullie spannende dingen tegenkomen, maar het kan ook komen doordat hij van zijn maatjes of erf vandaan gaat. In dat laatste geval komt er een punt in je buitenrit dat je paard niet meer verder gaat, wat jij ook doet. Of dat hij zich zo snel omdraait dat hij al met zijn neus richting de thuisbasis staat voordat je met je ogen kunt knipperen. Waarom dit zo’n duidelijk punt is bespreek ik verderop in dit artikel.

Feit is dat als jij op zo’n moment aandringt, het risico groot is dat je paard in de verstar-, vlucht- of vechtmodus gaat: hij is met geen mogelijkheid meer te bewegen, gaat bokken of steigeren, of slaat op hol. Als dit gebeurt, ben je onbewust al zo ver over de grens van wat hij aankan gegaan, dat hij geen andere uitweg meer ziet dan zijn oerinstinct te volgen. In de meeste gevallen heeft je paard al veel eerder signalen gegeven dat hij moeite had met de situatie, alleen zijn die kleiner en daarom iets minder makkelijk te herkennen. In een van mijn vorige artikelen heb ik beschreven waar je op moet letten om het spanningsniveau van je paard goed in te schatten.


Groepsdier in zijn eentje

Voor een dier dat van nature in een groep leeft kan het verlaten van zijn stal- of weidemaatjes best wel een “dingetje” zijn. De andere paarden in de groep geven je paard een gevoel van veiligheid en vertrouwdheid, vooral als het een stabiele groep is. Ze brengen het grootste deel van de dag in elkaars buurt door, weten van elkaar hoe de hiërarchie is in verschillende situaties, houden een oogje voor elkaar in het zeil en hebben meestal een favoriete poetspartner. Natuurlijk zijn er paarden die meer op zichzelf zijn dan andere, maar voor de meeste paarden geeft het een bepaalde mate aan spanning om een eind van die andere paarden vandaan te gaan. Zeker als ze hier geen ervaring mee hebben, of er in het verleden dingen zijn gebeurd die veel stress hebben opgeleverd.


Probleem uit zijn jeugd

Zo zie je dat paarden die last hebben van verlatingsangst vaak abrupt en vroegtijdig (ofwel voordat ze 6 maanden oud waren) zijn gespeend, met andere woorden bij hun moeder zijn weggehaald. In sommige gevallen zijn ze vervolgens alleen in een box gezet, of samen met een onbekend leeftijdgenootje dan wel een onbekend volwassen paard. Kan je het je voorstellen - van het ene op het andere moment gescheiden van je moeder, geen melk meer kunnen drinken, moeten wennen aan een onbekende omgeving met nauwelijks bewegingsruimte en ook nog eens kennis moeten maken met een onbekend ander paard? Zoiets kan diepe sporen achterlaten. Geen wonder dus dat abrupt en vroegtijdig spenen regelmatig tot de ontwikkeling van stalondeugden leidt, maar ook tot problemen om bij andere paarden weg te gaan.


Traumatische scheiding

Een zelfde stressvolle ervaring is het voor paarden die abrupt van hun maatjes uit de opfok gescheiden worden en vervolgens alleen in een box terechtgekomen - misschien wel 23 uur per dag - waarna ze direct ingereden worden. Ook het verliezen van een paard waar ze een hechte band mee hadden door verhuizing, of doordat zo’n paard overleden is zonder dat ze afscheid hebben kunnen nemen kan voor veel spanning zorgen als ze in een vergelijkbare situatie komen. Wat dat betreft vermoed ik dat veel mensen onderschatten hoe hecht de relaties zijn die paarden met elkaar hebben.


Overmatige gehechtheid of verlatingsangst?

Er is dan ook een verschil tussen verlatingsangst en overmatige gehechtheid. In het eerste geval vind je paard het moeilijk om uit de buurt en/of uit het zicht van andere paarden te worden gehaald. In het tweede geval is het een uitdaging om gescheiden te worden van een specifiek paard, meestal de grooming partner. Paarden met overmatige gehechtheid rennen heen en weer in de wei of steigeren en lopen rondjes in hun box ook al staan er andere paarden in de buurt. Pas als hun favoriete maatje terug is zullen ze tot rust komen. Zulke paarden zullen dus ook niet rustig worden door de in deze situatie veel toegepaste oplossing om er een Shetje of pensionado bij te zetten, terwijl paarden met “gewone” verlatingsangst daar wel goed op reageren.


Verlatingsangst of overmatige gehechtheid bij een maatje

Een situatie die ik ook al een aantal keren ben tegengekomen was dat het paard dat op buitenrit zou gaan niet veel last had van het verlaten van zijn groep, maar zijn maatje wel. En ook dat kan veel stress opleveren. Want hoe zou jij het vinden als je op pad zou gaan terwijl je beste vriendin of vriend langs het hek heen en weer zou rennen terwijl zij of hij moord en brand zou schreeuwen? Zou je ontspannen doorlopen, of zou je aarzelen om haar achter te laten terwijl ze zo overduidelijk over haar toeren was? Ik denk van niet. Heeft jouw paard zo’n maatje, dan help je beide paarden door de achterblijver te leren dat jouw paard gewoon weer terugkomt.


Weg uit zijn bekende omgeving

Paarden die alleen gehouden worden of die makkelijk bij hun groep weg vandaan lopen, kunnen toch moeite hebben om het erf te verlaten, maar dan om een andere reden. Hierbij gaat het om het verlaten van de hun bekende omgeving. Paarden leren context-gebonden, ofwel: ze koppelen dat wat ze geleerd hebben aan de plek waar ze het geleerd hebben. Het kan daardoor overweldigend zijn om de plak te verlaten waar ze weten “hoe het werkt”. Jij vindt het logisch dat de regels die op het erf gelden ook daarbuiten van toepassing zijn, maar je paard heeft geen idee en dat levert spanning op. Dit geldt ook voor de spannende dingen die je paard op het erf heeft leren kennen: zouden die hetzelfde reageren op andere plekken, of zouden ze elders wel een bedreiging kunnen zijn?

Daar komt nog bij dat als je paard de keuze had, hij het verkennen van een nieuwe omgeving in kleine stapjes zou doen. In plaats van gelijk in het diepe te duiken door kilometers ver weg te lopen, zou het gemiddelde paard telkens even teruggaan naar zijn vertrouwde omgeving voordat hij weer een stapje verder zou gaan. Geen wonder dus dat de meeste paarden niet staan te trappelen om een eind van de hun bekende plek vandaan te lopen.


Onzichtbaar elastiek

Arlene Jansen, een van de docenten bij de opleiding tot Gedragstherapeut voor Paarden aan de Tinley Academie waar ik zelf ondertussen ook lesgeef, had een prachtige manier om te beschrijven hoe het verlaten van de andere paarden of het erf voor spanning zorgt bij je paard. Ze zei altijd dat het is alsof paarden met een onzichtbaar elastiek verbonden zijn aan hun groep of erf. Naarmate ze verder daarvandaan komen, komt er steeds meer spanning op het elastiek te staan en trekt het steeds harder terug. Op een gegeven moment kan het elastiek niet verder gespannen worden en is de trekkracht richting thuisstal immens geworden. Dat is het moment dat je paard geen stap verder zet, of gaat steigeren of bokken om zo snel mogelijk terug naar huis te gaan. Maar let op: dit kan moment kan ook eerder komen als zijn spanningsemmertje overloopt vanwege het fenomeen “trigger stacking” dat ik in mijn vorige artikel heb besproken.


Vlak na zijn verhuizing deed hij het wel

Het onzichtbare elastiek is er niet altijd. Regelmatig krijg ik de vraag van paardeneigenaren hoe het komt dat ze zonder enig probleem op buitenrit konden vlak nadat hun paard naar een nieuwe stal verhuisd was. Terwijl ze daar na een paar weken of maanden steeds meer moeite mee kregen totdat het helemaal niet meer ging. Deze situatie is eveneens prima te vergelijken met hoe het bij mensen werkt. Ik gok namelijk dat jij ook niet direct een hechte band met je nieuwe buren had nadat je net verhuisd was; dat kwam pas na een aantal weken, maanden of zelfs jaren. En toen die band er eenmaal was vond je het waarschijnlijk ook niet leuk om van die plaats weg te gaan.

Voor je paard werkt het niet anders. Die eerste tijd was hij nog overrompeld: alles was nieuw. Dus of hij nou uit die onbekende omgeving naar een andere onbekende omgeving ging, dat maakte weinig verschil. En de paarden waar hij zijn wei, paddock of stal mee deelde waren onbekenden voor hem. Maar hoe vertrouwder het erf werd en hoe meer tijd hij doorbracht met de andere paarden, des te groter de uitdaging voor hem werd om bij ze weg te gaan. Op een bepaalde manier is het dus een goed teken als je paard moeite heeft om met je mee op buitenrit te gaan: hij voelt zich thuis waar hij woont.


Op andere plekken is hij wel braaf

Hetzelfde geldt voor andere plekken, zoals verder weg gelegen natuurgebieden en wedstrijdterreinen. Vooral als deze zo ver van de hem bekende omgeving vandaan zijn dat je paard geen idee heeft hoe hij thuis zou moeten komen, kan hij een stuk minder heftig reageren dan als je vanaf de thuisstal een ritje gaat maken. Behalve jij en de trailer waarmee jullie zijn gekomen, is alles plotseling nieuw en onbekend, dus zullen sommige paarden er maar in berusten en zoveel mogelijk doen wat ze normaalgesproken ook doen in jouw bijzijn. Paarden met een ander karakter kunnen op zo’n moment juist volledig op slot raken en geen stap meer verzetten. Behalve met hun karakter en jouw rust heeft dit waarschijnlijk te maken met het feit dat ze context-gebonden leren, zoals ik hierboven al beschreef.


Geen “walk in the park”

De denkfout die wij vanuit ons menselijke perspectief maken is dat buitenritten een makkie zijn. Even buiten uitstappen na een training is in onze ogen een ontspannen bezigheid. Wij vinden een boswandeling iets om lekker bij te relaxen en ons hoofd leeg te maken. Voor je paard is het echter geen natuurlijk gedrag om zijn groepsgenoten achter te laten en in een keer een eind van de hem bekende omgeving vandaan te gaan. En alles wat je paard niet van nature doet, zul je moeten trainen. Diezelfde denkfout zorgt trouwens voor veel trailerproblemen. Wij zien het probleem niet van een ommetje maken, net zo min als van “gewoon even” die trailer in stappen - dat zou hij toch gewoon moeten kunnen? Maar vergeet niet dat wij weten dat we na die rijtocht of trailerrit weer gewoon teruggaan naar stal, terwijl je paard geen idee heeft wat er gaat gebeuren en na een vervelende ervaring in zijn verleden uitgaat van het ergste.


Stevig fundament

Als je de comfort zone van je paard groter wilt maken, dan is het belangrijk om dat stapsgewijs te doen. Een belangrijke vraag daarbij is: wat hebben jullie al samen opgebouwd? Hebben jullie samen grondwerk gedaan zodat jullie zo kunnen bewegen dat het lijkt alsof jullie samen een zijn? Zijn jullie al spannende situaties aangegaan? Zowel te voet als bereden? Kennen jullie elkaars signalen en weten jullie dat jullie op elkaar kunnen vertrouwen? Hebben jullie die uitdagingen niet alleen in de binnen- of buitenbak overwonnen, maar ook op verschillende andere delen van het terrein en vlak daarbuiten? Door een goede basis te leggen, kan je daarop bouwen als jullie het erf af gaan. Ik zou er daarom zelf niet voor kiezen om met een nieuw paard al gelijk de eerste week het bos in te gaan, maar ik hoor genoeg verhalen van mensen die dat wel hebben gedaan. Niet altijd met een positieve afloop helaas…


Vergroten van de comfort zone van je paard

Wat je door middel van training wilt bereiken is dat het elastiek tussen je paard en zijn groep of erf steeds langer wordt, zodat hij minder spanning voelt. Daarnaast wil je dat het moment dat hij het eind van zijn elastiek bereikt steeds later komt, liefst natuurlijk een stuk verder dan dat jij aan de terugtocht wilt beginnen. Onze menselijke gedachte “We gaan tot het volgende kruispunt/lantaarnpaal/boom en dan terug” werkt niet voor je paard. Ook “We gaan maar een kwartiertje weg” leidt bij heel wat paarden tot heftige taferelen. Simpelweg doordat dat teveel kan zijn voor je paard als jullie niet hebben getraind. Ik heb met paarden gewerkt voor wie twee stappen buiten het hek al gigantisch veel spanning veroorzaakten: hoofd/hals omhoog, uitpuilende ogen, grote neusgaten, op elkaar geklemde lippen, dribbelen, mesten. Dan is een kwartiertje universiteitsniveau. En zelfs een rondje van 5 minuten is al een mega-uitdaging voor zo’n paard.


Kleine stapjes, groot resultaat

Net als het introduceren van spannende voorwerpen is het weggaan van de thuisbasis iets dat je het beste in kleine stapjes kunt doen. Maak het klein en behapbaar voor je paard. Alleen op die manier blijft zijn spanningsniveau laag en voelt hij zich uiteindelijk ook echt op zijn gemak in zijn steeds verder groeiende comfort zone. Let bij je trainingen goed op wat je paard je vertelt: geeft hij veel spanningssignalen, dan is het beter om voorlopig iets dichter bij huis te oefenen totdat hij dat met twee hoeven in zijn neus kan. Houd er daarnaast rekening mee dat hij (of jij) weleens zijn dag niet heeft. En ja, deze trainingen kosten tijd en geduld. Bij paarden met een trauma soms zelfs heel veel tijd en geduld. Maar dan heb je ook wat:


Een paard dat ontspannen met je mee het erf af gaat.


Met als bijwerking een relatie tussen jou en je paard die meer dan een stootje kan hebben. En wie wil dat nou niet?


Behalve op spannende situaties en het verlaten van zijn thuisbasis kan je paard ook op jouw spanning reageren. Vandaar dat ik de volgende keer op dat onderwerp inga.


Hester Stasse Very Important Horse - Meer ontspanning, plezier en vrijheid met paarden

PS: Ondertussen heb ik de Online Masterclass “Ontspannen Buitenrijden” al een aantal keren gegeven. Hier zie je wanneer ik de volgende geef. Wil jij een seintje als de datum voor de volgende editie bekend is, zodat je niet achter het net vist? Laat dan je naam en mailadres hier achter of stuur me een bericht.

PPS: Heb je het begin van deze artikelreeks over ontspannen buitenrijden gemist? Hier vind je het inleidende deel.


Op de hoogte blijven van mijn blogs en artikelen?

Laat dan je naam en mailadres achter via deze link.